Zełenski w 83. rocznicę rzezi wołyńskiej: apel o prawdę i chrześcijańskie upamiętnienie ofiar

Prezydent Ukrainy o rzezi wołyńskiej

Wołodymyr Zełenski, prezydent Ukrainy, w opublikowanym 11 lipca 2026 roku wpisie na platformie X odniósł się do 83. rocznicy rzezi wołyńskiej. Podkreślił konieczność pełnego ujawnienia prawdy o tych wydarzeniach oraz godnego, opartego na chrześcijańskich wartościach, upamiętnienia ofiar.

„Potrzebna jest pełna prawda i chrześcijańskie upamiętnienie poległych. Nie wolno nam też zapominać, że obecnie, w naszych czasach, Ukraina i Polska stoją w obliczu jednego wspólnego zagrożenia — śmiertelnego zagrożenia dla naszej niepodległości, dla naszych państw, dla każdego miasta, dla każdej wsi, a zagrożenie to nazywa się Rosją. Mówiąc o tym, co było, nie możemy podważać przyszłości naszych narodów — przyszłości Ukrainy, Polski, przyszłości całej naszej Europy” — napisał Zełenski.

Wspólne modlitwy i działania ekshumacyjne

Prezydent przypomniał, że co roku w tym dniu zarówno Polska, jak i Ukraina oddają hołd pamięci cywilnych ofiar II wojny światowej na Wołyniu. W sobotę przedstawiciele władz ukraińskich uczestniczyli we wspólnych modlitwach z polskimi władzami. Ukraina prowadzi prace poszukiwawcze i ekshumacyjne na terenach dawnych wsi, gdzie doszło do mordów. Zełenski poinformował, że już 13 lipca rozpoczną się prace ekshumacyjne w miejscowościach Ostrówki i Wola Ostrowiecka.

Historyczny kontekst i polityka pamięci

11 lipca obchodzony jest Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Ludobójstwa dokonanego przez ukraińskich nacjonalistów na obywatelach II Rzeczypospolitej. Upamiętnia on tzw. krwawą niedzielę z 11 lipca 1943 roku, kiedy miała miejsce fala mordów na Polakach na Wołyniu. Podczas uroczystości w Ołyce obecni byli m.in. wicepremier i szef MON Władysław Kosiniak-Kamysz oraz charge d’affaires Polski w Ukrainie Piotr Łukasiewicz, a ze strony ukraińskiej szef Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej Ołeksandr Ałfiorow i wiceminister kultury Iwan Werbycki.

Polscy historycy szacują, że w lipcu 1943 roku oddziały Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA) przeprowadziły skoordynowane ataki na około 150 miejscowości zamieszkanych przez Polaków. W okresie od lutego 1943 do wiosny 1945 roku na Wołyniu i w Galicji Wschodniej zginęło według badaczy ponad 100 tysięcy Polaków. Sprawcami były członkowie Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów frakcji Stepana Bandery oraz podporządkowanej jej UPA.

Napięcia w relacjach polsko-ukraińskich

UPA pozostaje tematem spornym w stosunkach polsko-ukraińskich. W ostatnich miesiącach pojawiły się napięcia dotyczące upamiętniania Ukraińskiej Powstańczej Armii, zwłaszcza po decyzji Zełenskiego z maja 2026 roku o nadaniu jednej z ukraińskich jednostek wojskowych imienia Bohaterów UPA. W Polsce spotkało się to z krytyką ze strony premiera Donalda Tuska, ministra obrony Władysława Kosiniaka-Kamysza, resortu dyplomacji oraz prezydenta Instytutu Pamięci Narodowej Karola Nawrockiego.

19 czerwca Karol Nawrocki poinformował o odebraniu Wołodymyrowi Zełenskiemu Orderu Orła Białego. Następnego dnia prezydent Ukrainy zwrócił order do Warszawy za pośrednictwem firmy kurierskiej. Order ten zrzekło się także trzech byłych prezydentów Ukrainy, a inne polskie odznaczenia państwowe zwrócili m.in. szef Biura Prezydenta Ukrainy Kyryło Budanow oraz minister spraw zagranicznych Andrij Sybiha.